+ BENZİN MOTORU (otto motoru) NEDİR ve NASIL ÇALIŞIR ? DETAYLI ANLATIM...

Benzin motorları günümüzde en çok kullanılan motor tipi olup, %20′lik verimi aşamasa da halen kullanılmaya devam edilmektedir. Artık elektrik motorlarına yönelinmesini savunsam da petrol bitmediği sürece içten yanmalımotorlar da tarih olmayacaktır. Tabi hidrojen kullananotomobiller de aynı tip içten yanmalı motor kullanmaktafakat yapıları biraz daha farklıdır. 1876 yılında Almanmühendis Nikolaus Otto tarafından bulunan benzinmotorları o dönemlerdeki %3-5′lik verimden bugün en iyi bir Ferrari motorunda %20′lere kadar çıkartılmıştır fakat yine de yakıtın oluşturduğu kuvvetin yaklaşık %10′u aktarma organalarına(arkadan itişli birotomobil için), %5′i pistonların ataletine, %5′i sürtünmeye ve %60 kadarı da ısı olarak dışarı atılıp tamamen boşa harcanmaktadır. Yani tekerleklere iletilebilen verimli güç ancak harcanan yakıtın oluşturduğu enerjinin %20′si kadar olabilmektedir. Benzin motorlarınıyeterince kötüledikten sonra, biraz da çalışma sistemine bakacak olursak; en çok kullanılanmotor tipi olarak enjeksiyonlu motorları görmekteyiz. Enjeksiyonlu motorlar karböratörlümotorlara nazaran daha homojen bir yakıt + hava karışımı gerçekleştirebildiğinden tercihedilmektedir. Günümüz benzinli motorlarında tümüyle enjeksiyon sisteminegeçilmiştir.Benzinli bir motorun çalışmasını en basit haliyle şöyle ifade edebiliriz; motorunemme kanalına dışarıdan alınan temiz hava, yine emme kanalının bitiminde bulunanenjeksiyon ucundan yakıtın püskürtülmesiyle silindir içerisine yakıt + hava karışımı olarak alınır. Silindirde yanmanın gerçekleştiği ve yanma odası olarak adlandırılan pistonun silindirinen üst kısmındaki alanında homojene yakın bir hava + yakıt karışımı sıkıştırılarak buji ile ateşlenir. Ateşlemenin etkisiyle hızla genişleyen silindir hacmi ve buna bağlı olarak pistonunaşağıya itilmesi, pistona bağlı olan krank-biyel mekanizmasını harekete geçirir. Biyel, pistonkolu demektir. Krank ise, aracın hareketi için gerekli momentumu sağlayan bir mildir. Pistonabağlı biyel mekanizması, pistondan aldığı doğrusal hareketi krank mili üzerine daireselharekete çevirerek iletir. Krank mili de şanzımana bağlı olup, tekerleklere giden gücünayarlanması sağlanır.4-stroke-engine.gifYanda görülmekte olan dört zamanlı bir motorunçalışma safhalarıdır. Bunlar;
1. Emme: Temiz hava + benzin karışımı üstte sol taraftaki emmekanalındaki sübapın açılmasıyla ve pistonun aşağıya doğru hareketindenoluşan vakum etkisiyle silindir içerisine alınıyor.
2. Sıkıştırma: Silindir içerisine alınan hava + yakıt karışımı pistonunyukarı hareketiyle sıkıştırılarak hen sıcaklığı hem de basıncı yükseltilip çok ufak bir hacme hapsediliyor. Bu esnada her iki sübap ta tam kapalı konumda olup, yalıtım sağlanmaktadır.
3. Yanma: Sıkıştırılan benzin + hava karışımı sübapların tam ortasındayer alan buji(kıvılcım üreten eleman) ile ateşlenerek yanma gerçekleşir.Aracın hareketini sağlayan güç bu anda üretilir.
4. Egsoz: Yanma sonrasında piston yukarı geri gelirken, yanmış artık gazlar üst sağ taraftayer alan egsoz sübabının açılmasıyla dışarıya atılır. Ardından pistonun aşağıya tekrar gelmesi esnasında 1. çevrim yani emme safhası tekrar başlar.
Motorun sarsıntı yapmaması için dikkat edilen en önemli faktör silindir sayısıdır. Örneğin V-tipi bir motorda 5 silindir uygulamaya kalkarsanız, bir tarafta iki diğer tarafta üç silindirbulunmak zorunda olacağından inanılmaz bir titreşim oluşur ve motor çalışamaz.
Genel olarak kullanılan silindir düzenlemeleri şöyledir:
1.gif
Sıra tipi silindirleri olan bu motorlar genellikle önden çekişli ekonomi sınıfı araçlardakullanılır. Dört silindirli olan bu motor tipinin kullanımı çok yaygındır. Fazla yer kaplamaz, buna karşılık istenilen gücü fazlasıyla karşılayabilir.
2.gif
V tipi olarak bilinen bu motorlar ise birbirine genellikle 90 derece ile konumlandırılmışsimetrik ve aynı sayıdaki silindirlerden oluşur. Örneğin yukarıda bir V6 motorunugörmektesiniz. karşılıklı üçer silindir bulunan bu motor yüksek güç üretmesi için tasarlanmışspor veya yarış otomobillerinde yaygın olarak kullanılır. V8, V12 ve V16 şeklinde daha güçlüversiyonları da vardır. Bu motorlar sıra tipli motorlardan çok daha sarsıntısız ve pürüzsüzçalışırlar. Çünkü pistonların hareketiyle oluşan merkezkaç ve atalet kuvvetleri karşılıklı olarak birbirlerini sönümler. Çekişin yani torkun güçlü ve sürekli olduğu bu tip motorlar yakıt ekonomisi yönünden sınıfta kalırlar. Bu nedenle günümüzde kullanım alanı azdır.
3.gif
Silindirlerin yatay olarak konumlandırıldığı bu tip motorların kullanım alanı azdır. Sadece birkaç marjinal otomobil firması tarafından(örneğin Subaru) kullanılır. Bu motorların şu avantajı vardır; dikey duran silindirler içerisinde piston hareket ederken pistonun kendi ağırlığından kaynaklanan büyük bir atalet kuvveti oluşur. Pistonlar yatay olduğunda yerçekimi etkisi altında oluşan piston ağırlıkları motora değil silindir yüzeylerine biner. Bu da oluşan ataleti azalttığı gibi pistonun ağırlığı neredeyse yokmuş gibi çalışarak daha yüksek devirle ve rahat hareket ettirilmesi sağlanır.

Tepkiler:

0 yorum :

Konuyla ilgili yorumlar yapabilir, aracınızda yaşadığınız bir problemi diğer kullanıcıların okuması için paylaşabilirsiniz. Dilerseniz sorularınızı üst kısımda bulunan ''İLETİŞİM'' panelinden, aracınızın marka, modelini ve arıza bilgilerini detaylı olarak belirterek iletebilirsiniz..